شايد بارها گفته‌ايم صحنه قيامت انعكاس بزرگى از صحنه‌هاى اين دنيا است ، در اين جهان نيز بارها ديده‌ايم كه هر گروه از گروه‌هاى منحرف به دسته ديگر بد مىگويد و از او متنفر است ، به عكس پيامبران الهى و افراد صالح و مصلح هر كدام آمده‌اند برنامه ديگرى را تاييد كرده‌اند و پيوستگى خود را در هدف با يكديگر اعلام داشته‌اند . مطلب به همين جا پايان نمىپذيرد ، « هنگامى كه همگى با ذلت و خوارى در محيط شرربار دوزخ قرار مىگيرند ، شكايات آنها به پيشگاه پروردگار از يكديگر شروع مىشود ، نخست فريبخوردگان زبان به شكايت مىگشايند و چون راه نجاتى براى خود نمىبينند عرضه مىدارند : پروردگارا اين اغواگران بودند كه ما را گمراه ساختند ، خدايا عذاب و كيفر آنها را مضاعف كن ، كيفرى به خاطر گمراه بودن ، و كيفرى به خاطر گمراه كردن ما » ( * ( حَتَّى إِذَا ادَّارَكُوا فِيها جَمِيعاً قالَتْ أُخْراهُمْ لأُولاهُمْ رَبَّنا هؤُلاءِ أَضَلُّونا فَآتِهِمْ عَذاباً ضِعْفاً مِنَ النَّارِ ) * ) . شك نيست كه اين درخواست كاملا منطقى و بجا است و حتى بدون درخواست ، اغواگران چنين كيفرى را دارند ، زيرا آنها بار مسئوليت انحراف فريبخوردگان را نيز بر دوش مىكشند ، بدون اينكه از مسئوليت خود آنها كاسته شود ، ولى عجيب اين است كه در پاسخ « به آنها گفته مىشود ، مجازات هر دو دسته از شما مضاعف است ولى نمىدانيد چرا ؟ ! » ( * ( قالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلكِنْ لا تَعْلَمُونَ ) * ) . با دقت روشن مىشود كه چرا گروه پيروان نيز مجازات مضاعف دارند ، زيرا هيچگاه پيشوايان ظلم و ستم و سركردگان انحراف و گمراهى به تنهايى نمىتوانند برنامه‌هاى خود را پياده كنند و اين پيروان سرسخت و لجوج هستند كه به آنها در رسيدن به اين هدف قدرت و توان مىبخشند و به اصطلاح تنور آنها را داغ كرده و پاى پرچمشان سينه مىزنند ، بنا بر اين ، اين دسته نيز بايد كيفر مضاعف داشته